Maxmed Axmed Cabdi Oongooye waxa uu ahaa nin bartay cilmiga Diiniga ah iyo kan maadiga, isagoo dadaal badan ku bixinayay faafinta Diinta Islaamka iyo baridda shacabka Soomaaliyeed cilmiga maadiga ah si ay ula tartamaan bulshooyinka kale ee caalamka ka hor inta aysan dhagar qabayaal ka tirsan Al-Shabaab dilin 24kii bishan December ee 2018-ka.
Xiliga la dilayay Marxuumka waxa uu muddo afar sano ah ku noolaa Degmada Deyniile halkaasi oo uu ka soo shaqo tegi jiray, waxaana uu ka soo baxay gurigiisa isaga oo ku sii jeeday guri uu ku xareysan jiray gaari uu laaha, markii uu albaabka tegay oo uu gar garaacay gabar yar ayaa ku dhahday yaa waaye, kolkaasi ayuu dhahay Maxamed waaye ee iga fur, sug ayay tiri furaha ayaan soo qaadayaa, markii ay furaha u doontay si ay albaabka uga furto, ayaa labo arxan laawayaal oo hubeysan waxa ay ka soo baxeen luuq meesha ka dhawaa, dubarbadiiba madaxa ayay kaga dhufteen dhowr xabadood.
Oongooye waxa uu ahaa 30 jir ku dhashay deegaanka Buula-mareer ee Gobolka Shabeelaha Hoose sanadku markuu ahaa 1988-kii.
Xasan Cabdiraxmaan Xuseen oo ay qaraabo dhaw ahaayeen Allaha u naxariistee Marxuumka ayaa inoo sheegay in marxuumka isaga oo lix jir ah ay qosykiisa ula soo guureen magaalada Muqdisho, gaar ahaan xaafada Xamar Jadiid oo uu ka bilaabay barashada Cilmiga Diiniga.
Burburkii dalka kadib Maxamed iyo Qoyskiisa waxa ay ka mid noqdeen dadkii Soomaaliyeed ee maciin baday Xeryaha Qaxootiga Dalka Kenya ee Dhadhaab, gaar ahaan xerada Xagar Dheer, halkaasi oo uu marxuumka ka bilaabay Waxbarashada maadiga ah, isaga oo ku qaatay Dusiga Hoose, Dhexe iyo Sare.
Maxamed waxa uu ka mid noqday ardaydii ka qalin jebisay dugsiga sare ee Xarada Qaxootiga Xagar dheer ee kaalimaha hore ka galay waxbarashada, intaas kadib waxa uu deeq waxbarasho ka helay dowladda Kenya, taasi oo uu ku muteystay dadaalkiisa waxbarasho ee dugsiga oo uu ka mid ahaa ardaydii ugu horeysay ee kaalimaha hore ka galay.
Allaha u naxariistee Maxamed Jaamacadda Jome Kenyatta ayuu ka bartay kuliyadda horumarinta Cilmiga bulshada oo uu ka qaatay heerka koowaad ee Jaamacadda, waxaana uu noloshiisa waxbarasho ku soo qaatay dalka Kenya.
Sanadkii 2014-ka ayuu Maxamed dalka dib ugu soo laabtay isaga oo muddo ka maqnaa, waxaana uu ku biiray Jaamacadda Horn of Africa oo uu ka bartay Kuliyadda Maamulka iyo Maareynta, intii uu ku guda jiray waxbarashada, maamulka Jaamacadda oo arkay kartida iyo dadaalkiisa dheeriga ah Maxamed waxa ay u shaqaaleysiiyeen in uu noqdo isku xiraha Barnaamijka Jaamacadda Horn of Africa iyo Jaamacadda UNICAF ee faraceeda weyn oo ku taalo Jaziiradda Cyprus.
Oongooye waxa uu macalin ka ahaa Jaamacadaha kale ee magaalada Muqdisho ku yaalo iyo weliba Jaamacaddii uu wax ka bartay ee Horn of Africa, isaga oo ka mid ahaa macalimiinta loogu jecelyahay Jaamacadda.
Maxamed Allaha u naxariiste sanadkii 2015-kii bishii 12 tobnaad waxa uu ka mid noqday shaqaalaha Rayidka ee dowladda, Madaxda Wasaaradda Awqaafta ayaa Maxamed u mgacabaay in uu noqdo Agaasimaha Xiriirka iyo Kormeerka Hay’adaha Islaamka ee Wasaaradda.
Marxuumka xiliga la shaqaaleysiiyay ilaa iyo hadda waxa uu ka mid ahaa shaqaalaha Wasaaradda Awqaafta iyo Diinta ee Soomaaliya, waxaana bishii todobaad ee sanadkan loo badalay Agaasimaha Waaxda Cilmi Baarista iyo Tirikoobka.
Maxamed waxa uu ahaa shaqi ku wanaagsanaa Diinta, waxaana uu ahaa Daaci Diinta faafiya, oo aad looga yaqaan bulsada, waayo waxa uu ahaa mutacalim xagga Diinta iyo mutacalim maadiga si fiican u yaqaan.
Xasan Cabdiraxmaan Xuseen mar uu ka hadlayay shaqsiyada Marxuumka iyo sifooyinka uu leeyahay, waxa uu tilmaamay in Maxamed uu ahaa nin Ahlu Diin ah oo Alle aaminsan, ogna in uu dhimanayo waqtigiisa oo aan saacad loogu dareynin, waxaana uu ahaa nin aftahan ah, dadkana si fudud wax ku fahamsiiya, nin diinta Islaamka faafiya, nin ku wanaagsan jiheynta bulshada, nin hodan ku ah qancinta shacabka, waxa uuna ahaa shaqsi lafdhabar u ah bulshada uu ka baxay.
Waxa uu ahaa nin ka baxay bulshada oo aan la iloobi karin taariikhdiisa iyo doorka uu ku lahaa barbaarinta dhallinta.
Allaha u naxariista marxuumka waxaa ku jirtay in uu bulshada si wnaagsan u samata bixiyo, isagoo dadka si mutudawacnimo ah u bari jiray cilmiga Diiniga iyo kan maadiga, isla markaana xoogiisa iyo aqoontiisa ku sadaqeysa shacabkiisa.
Marxuum Maxmed Axmed Cabdi Oongooye waxa uu ifka kaga tegay hal xaas iyo saddex carruur ah.
W/D: Maxamed Macalin Xasan
