Hey’adda xuquuqul insaanka ee Human Rights Watch ayaa dowladda Kenya ku eedeysay in ay ku fashilintay in ay waafijiso hanaanka caalamiga ah qaabka loo maro in qaxootiga si iskood ah ugu laabtaan Soomaaliya.
Ururkan ayaa sheegay in qaxooti badan oo dib ugu laabtay Soomaaliya lagu qasbay in ay ka baxaan xeryaha Dhadhaab.
Tobanaan kun oo qaxooti Soomaali u badan oo muddo 20 sano ka badan ku noolaa xerada qaxootiga ee aduunka ugu weyn ee Dhadhaab ayaa hadda bilaabaya in ay dib ugu laabtaan wadankooda ayaa lagu sheegay warbixin ay soo saartay hey’adda Human Rights Watch.
Dowladaha Kenya, Soomaaliya iyo hey’adda qaramada midoobay u qaabilsan qaxootiga ee magaceeda loo soo gaabiyo UNHCR ayaa horey ugu heshiiyay in qaxootiga si iskood ah dib loogu celiyo Soomaaliya isla markaana laga gacansiiyo arintaas.
Hey’adda Human Rights Watch, ayaa waxaa ay sheegtay in dowladda Kenya aanay si dhab ah uga kala dooransiinin dadka qaxootiga ah in ay laabanayaan iyo in kale.
Warbixinta ay soo saartay hey’adda xuquuqda aadanaha ee Human Rights Watch ayaa sidoo kale, waxaa ay hey’adda UNHCR ku dhaleeceysay in aysan siinin dadka laabanaya warbixin sax ah oo ka jirta halka ay ku socdaan isla markaana dadka qaar laga yaabo in ay nolashooda khatar gasho.
“In aan lagu cadaadin dad qaxooti ah si qasab ah ugu laabtaan meel nolshadooda iyo xoriyadooda ay dhibaato ka soo gaarayso waa qeyb kamid ah baaqii qaxootiga ee sanadkii 1951dii,” ayaa lagu yiri warbixinta hey’adda Human Rghts Watch.
Qaar kamid ah dadka ka tagay xeryaha Dhadhaab ayaa ahaa kuwo ka baqayay in mar uun la soo dhoofin doona isla markaana ay waayi doonaan lacag dhan 400 oo doolar oo UNHCR ay siiso dadka qaxootiga ah, ayuu sheegay ururka.
“Ma jiro si aan u dhahno qaabkaan waa dib u laabasho iskood ah,” ayuu sheegay Bill Frelick oo Human Rights Watch ka tirsan.
Dhowaan ayaa dowlad goboleedka Jubaland waxaa uu sheegay in uu joojiyay qaabilaada qaxootiga ka soo laabanaya xeryaha Dhadhaab, taas oo uu sabab uga dhigay markii UNHCR ku guuldareysatay in ay caawiso dadka soo laabanaya.
Deegaanka Dhadhaab oo ku yaala gobolka woqooyi bari ee dalka Kenya, ayaa waxaa ku noolaa dad ka badan 300,000 oo ruux oo intooda badan ay Soomaali yihiin tan iyo 1991.
Dowladda Kenya ayaa waxa ay aaminsantahay in maleeshiyaad ka tirsan ururka Al-shabaab ay ku dhuumaaleystaan xeryaha dadkaas ay ku nool yihiin sidaa darteedna waxaa ay u xusul duubaysaa in si deg deg ah albaabada la isugu dhufto.
