Afka Carabigu waa tiir ka mid ah dhaqamada kala duwanaanshaha aadanaha. Waa mid ka mid ah luqadaha looga hadlo adduunka oo dhan, oo ay isticmaalaan in ka badan 400 milyan oo qof maalin kasta sida ay diiwaan geliyeen Golaha Qaramada midoobay.
Xuska Maalinta Caalamiga ah ee Afka Carabiga ayaa la xusaa sanad walba 18-ka December laga soo bilaabo 2012. Taariikhdan ayaa waxay ku beegan tahay maalintii 1973-kii ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobay uu qaatay luqadda Carabiga oo ah luqadda rasmiga ah ee lixaad ee Ururka.
Kala duwanaanshaha qaababkeeda, qadiimka ah ama lahjaddeeda, laga bilaabo tibaaxaha odhaahda ilaa tibaaxaha maansada, luqadda Carabiga waxa ay keentay dhibco soo jiidasho leh, marka laga eego dhinacyada kala duwan sida qaab-dhismeedka, gabayada, falsafada iyo heesaha. Waxay siisaa marin u helida aqoonsiyo iyo caqiidooyin kala duwan oo cajiib ah oo taariikhdeeduna waxay daaha ka qaadaysaa qaninimada xidhiidhka ay la leedahay luqadaha kale.
Waa Maxay Luuqad?
Afka ama luqaddu waa adeegga ugu muhiimsan nidaamka nololeed ee aadanaha, wuxuuna door weyn ka ciyaaraa xoojinta iskaashiga iyo is dhexgalka bulshada ,ilaalinta hiddaha iyo dhaqanka iyo isku xirka howlaha iyo waxqabadka kale ee ay wadaagaan guud ahaan dadyoowga dunida.
Luuqada Carabiga iyo Soomaliya.
Dadyowga Soomaalidu waxay ka mid ahaayeen Dadka sida weyn u adeegsada luuqadda carabiga ka hor Dowladnimadda Casriga ah,waxay u isticmaali jireen fariimaha ay isu gudbinayaan sidoo kale waxay kula macaamili jireen dadyowgii kala duwanaa ee si uun xidhiidhka uga dhaxeeyey ha noqdo mid ganacsi iyo mid waxbarasho,sidoo kale luuqadda Carabigu waa luuqadda uu kusoo degay quraanka kariimka sidaas darteed ayey si guud islaamka ugu tahay luuqad guud.
Luuqadda Carabigu waxay si weyn ugu dhex milan tahay luuqadda Afka soomaaliga sida dhinacyadda eray bixinaha,tilmaamaha,suugaanta iyo eray muceedyadda,sidoo kale Dadka Soomaaliyeed ayaa ka mid ah Dadyowga ku tirsan dalalka Jaamacadda carabta sidaas darteed ayaa iyadoo laga duulayo dhaxalka iyo wadaaga luuqadeed ee carabiga kaas oo ka dhexeeya Soomaalida iyo Carabta waxa luuqadda labaad ee Dalka soomaaliya loo aqoonsaday in tahay luuqadda carabiga.
Dowladda Federaalka Soomaliya iyo xuska maalinta afka carabiga.
Wakaaladda wararka Soomaaliyeed ee SONNA oo la xiriirtay Agaasimaha Waaxda Tacliinta Sare iyo Hiddaha ee Wasaaradda Waxbarashada iyo Hiddaha ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Ismaaciil Yuusuf Cusmaan ayuu ka siiyey warbixin kooban oo ku aadan xuska afka carabiga isagoo yiri “Waxaan u hambalyeynayaa dalalka Carabta, gaar ahaan Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo xubin ka ah Jaamacadda Carabta. Dawladaha Carabta.Xafladdan, waxaanu leenahay afka Carabiga ayaa hormood ka ahaa Soomaaliya, welina waa hormoodka, waayo innaga ka hor inta aan afka Laatiinka lagu qorin afka Soomaaliga, xarfaha badankooda waxa lagu isticmaali jiray afka Carabiga, si la mid ah afka Carabiga. horumaray, waxaadna ogaanaysaa in af-soomaaligu in kasta oo uu ku qoran yahay Laatiinka, haddana loogu dhawaaqo luqadaha Carabiga sida alif, ba, iyo j, xataa afafka qaarkood sida Ingiriisigu ma laha ereyga “ha” ee laga helo Af-soomaaligeena. Waxa uu intaa ku daray in dawladda dhexe ay bilawday olole lagu xoojinayo afka Carabiga.
Agaasimaha ayaa sidoo kale xusay in Soomaaliya luuqada carabigu maqaam weyn ku leedahay maadaama inta badan Jaamacadaha dalka ay mudnaan weyn siiyaan luuqada carabiga, tusaale ahaan Jaamacada Muqdisho, Jaamacada Islaamiga, Jaamacada Imaamu Shaafici, Jaamacada Taha, Jaamacada Carabta. Jaamacadda Dar Al Uloom iyo Jaamacadaha kale ee sida gaarka ah loo leeyahay ee dalka ku yaala. Gaba gabadii wuxuu bogaadiyay doorka Wakaaladda Wararka Soomaaliyeed ee “SONNA” iyo mas’uuliyiinteeda oo aad muhiim ugu ah horumarinta Afka Carabiga iyadoo adeegsaneysa qeybaheeda kala duwan.
